વિક્રમ અંબાલાલ સારાભાઈ (father of Indian space programme)

     વિક્રમ અંબાલાલ સારાભાઈ

              વિક્રમ અંબાલાલ સારાભાઈ (12 ઓગસ્ટ 1919 - 30 ડિસેમ્બર 1971) એક ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી અને ખગોળશાસ્ત્રી હતા જેમણે અવકાશ સંશોધનની શરૂઆત કરી અને ભારતમાં પરમાણુ શક્તિ વિકસાવવામાં મદદ કરી.

           અંબાલાલ સારાભાઈ ભારતના પ્રખ્યાત સારાભાઈ પરિવારમાંથી આવ્યા હતા જેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ માટે પ્રતિબદ્ધ મુખ્ય ઉદ્યોગપતિ હતા.

          વિક્રમ સારાભાઈએ 1942માં ક્લાસિકલ ડાન્સર મૃણાલિની સાથે લગ્ન કર્યા. આ દંપતીને બે બાળકો હતા. તેમની પુત્રી મલ્લિકાએ અભિનેત્રી અને કાર્યકર તરીકે નામના મેળવી હતી અને તેમનો પુત્ર કાર્તિકેય પણ વિજ્ઞાનમાં સક્રિય વ્યક્તિ બન્યો હતો. તેમના જીવનકાળ દરમિયાન, તેમણે જૈન ધર્મ પાળ્યો હતો. તેમણે અમદાવાદની ગુજરાત કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, પરંતુ બાદમાં ઈંગ્લેન્ડની કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં સ્થળાંતર કર્યું હતું, જ્યાં તેમણે પીએચડી કરેલ હતું. અને 1947માં "કોસ્મિક રે ઇન્વેસ્ટિગેશન્સ ઇન ટ્રૉપિકલ લેટીટ્યુડ્સ" નામની થીસીસ લખી.
        ભારતમાં અવકાશ વિજ્ઞાનના પારણા તરીકે જાણીતી, ભૌતિક સંશોધન પ્રયોગશાળા (PRL)ની સ્થાપના 1947માં વિક્રમ સારાભાઈ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. કોસ્મિક કિરણો પર સંશોધન સાથે પીઆરએલની શરૂઆત તેમના નિવાસસ્થાન "રીટ્રીટ" પર સાધારણ હતી. સંસ્થાની સ્થાપના ઔપચારિક રીતે એમ.જી. વિજ્ઞાન સંસ્થાન, અમદાવાદ, 11 નવેમ્બર 1947 ના રોજ કર્મક્ષેત્ર એજ્યુકેશનલ ફાઉન્ડેશન અને અમદાવાદ એજ્યુકેશન સોસાયટીના સહયોગથી કરવામાં આવેલ હતી. કલાપતિ રામકૃષ્ણ રામનાથન સંસ્થાના પ્રથમ નિયામક હતા. પ્રારંભિક ધ્યાન કોસ્મિક કિરણો અને ઉપરના વાતાવરણના ગુણધર્મો પર સંશોધન હતું. સંશોધન ક્ષેત્રોમાં સૈદ્ધાંતિક ભૌતિકશાસ્ત્ર અને રેડિયો ભૌતિકશાસ્ત્રનો સમાવેશ કરવા પાછળથી અણુ ઊર્જા આયોગની અનુદાન સાથે વિસ્તરણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે સારાભાઈ પરિવારની માલિકીના બિઝનેસનું નેતૃત્વ કર્યું. 
         તેમની રુચિઓ વિજ્ઞાનથી લઈને રમતગમત અને આંકડાઓ સુધીની હતી. તેમણે ઓપરેશન્સ રિસર્ચ ગ્રુપ (ORG) ની સ્થાપના કરી, જે દેશની પ્રથમ બજાર સંશોધન સંસ્થા છે. અમદાવાદમાં નહેરુ ફાઉન્ડેશન ફોર ડેવલપમેન્ટ, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટ અમદાવાદ (IIMA), અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ રિસર્ચ એસોસિએશન (એટીઆઇઆરએ) અને (CEPT) તેમણે સ્થાપવામાં મદદ કરી તે ઘણી સંસ્થાઓમાં સૌથી વધુ નોંધપાત્ર છે.            

          તેમની પત્ની મૃણાલિની સારાભાઈ સાથે મળીને તેમણે દર્પણ એકેડમી ઑફ પર્ફોર્મિંગ આર્ટ્સની સ્થાપના કરી. તેમના દ્વારા શરૂ કરાયેલા અન્ય પ્રોજેક્ટ્સ અને સંસ્થાઓમાં કલ્પક્કમમાં ફાસ્ટ બ્રીડર ટેસ્ટ રિએક્ટર (FBTR), કલકત્તામાં વેરિયેબલ એનર્જી સાયક્લોટ્રોન પ્રોજેક્ટ, હૈદરાબાદમાં ઈલેક્ટ્રોનિક્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (ECIL) અને જાદુગુડામાં યુરેનિયમ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (UCIL)નો સમાવેશ થાય છે. 
         સારાભાઈએ ભારતીય ઉપગ્રહના નિર્માણ અને પ્રક્ષેપણ માટે એક પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો. પરિણામે, પ્રથમ ભારતીય ઉપગ્રહ આર્યભટ્ટને 1975માં રશિયન કોસ્મોડ્રોમથી ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવ્યો હતો.તેઓ ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશનના સ્થાપક હતા.
         તેમને 1966 માં પદ્મ ભૂષણ અને 1972 માં પદ્મ વિભૂષણ (મરણોત્તર) થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

# તેમની ઉપલબ્ધિઓ

ભૌતિકશાસ્ત્ર વિભાગના પ્રમુખ, ભારતીય વિજ્ઞાન કોંગ્રેસ (1962)

 I.A.E.A.ની જનરલ કોન્ફરન્સના પ્રમુખ, વેરિના (1970) 

વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ, 'પરમાણુ ઉર્જાનો શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ' (1971) પર ચોથી યુ.એન.

                  

                                 ચંદ્રયાન-3 

           ચંદ્રયાન-3 એ ચંદ્રની સપાટી પર સુરક્ષિત ઉતરાણ અને ફરવા માટેશરૂઆત -થી-અંતની ક્ષમતા દર્શાવવા માટે ચંદ્રયાન-2 માટેનું ફોલો-ઓન મિશન છે. તેમાં લેન્ડર અને રોવર ગોઠવણીનો સમાવેશ થાય છે. તે LVM3 દ્વારા SDSC SHAR, શ્રીહરિકોટાથી લોન્ચ કરવામાં આવશે. પ્રોપલ્શન મોડ્યુલ 100 કિમી ચંદ્ર ભ્રમણકક્ષા સુધી લેન્ડર અને રોવર કન્ફિગરેશનને વહન કરશે.

ચંદ્રયાન-3માં સ્વદેશી લેન્ડર મોડ્યુલ (LM), પ્રોપલ્શન મોડ્યુલ (PM) અને રોવરનો સમાવેશ થાય છે જેનો ઉદ્દેશ આંતર ગ્રહોના મિશન માટે જરૂરી નવી ટેકનોલોજી વિકસાવવા અને તેનું પ્રદર્શન કરવાનો છે. લેન્ડરમાં ચંદ્રની ચોક્કસ જગ્યા પર સોફ્ટ લેન્ડ કરવાની ક્ષમતા હશે અને રોવરને તૈનાત કરશે જે તેની ગતિશીલતા દરમિયાન ચંદ્રની સપાટીનું ઇન-સીટુ રાસાયણિક વિશ્લેષણ કરશે. લેન્ડર અને રોવર પાસે ચંદ્રની સપાટી પર પ્રયોગો કરવા માટે વૈજ્ઞાનિક પેલોડ છે. PMનું મુખ્ય કાર્ય એ LM ને લોન્ચ વ્હીકલ ઇન્જેક્શનથી લઈને અંતિમ ચંદ્ર 100 કિમી પરિપત્ર ધ્રુવીય ભ્રમણકક્ષા સુધી લઈ જવાનું છે અને LM ને PM થી અલગ કરવાનું છે. આ ઉપરાંત, પ્રોપલ્શન મોડ્યુલમાં મૂલ્યવર્ધન તરીકે એક વૈજ્ઞાનિક પેલોડ પણ છે જે લેન્ડર મોડ્યુલને અલગ કર્યા પછી સંચાલિત કરવામાં આવશે. ચંદ્રયાન-3 માટે ઓળખાયેલ લોન્ચર GSLV-Mk3 છે જે ~170 x 36500 કિમીના કદના એલિપ્ટિક પાર્કિંગ ઓર્બિટ (EPO)માં એકીકૃત મોડ્યુલ મૂકશે.

ચંદ્રયાન-3 ના મિશન ઉદ્દેશ્યો છે:

ચંદ્ર સપાટી પર સુરક્ષિત અને નરમ ઉતરાણ દર્શાવવા માટે

ચંદ્ર પર ફરતા રોવરનું નિદર્શન કરવા અને

ઇન-situ વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો કરવા.

મિશનના ઉદ્દેશ્યો હાંસલ કરવા માટે, લેન્ડરમાં ઘણી અદ્યતન તકનીકો હાજર છે જેમ કે,

અલ્ટીમીટર: લેસર અને આરએફ આધારિત અલ્ટીમીટર

વેલોસીમીટર: લેસર ડોપ્લર વેલોસીમીટર અને લેન્ડર હોરીઝોન્ટલ વેલોસીટી કેમેરા

જડતા માપન: લેસર ગાયરો આધારિત જડતા સંદર્ભ અને એક્સેલરોમીટર પેકેજ

પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ: 800N થ્રોટલેબલ લિક્વિડ એન્જિન, 58N એટીટ્યુડ થ્રસ્ટર્સ અને થ્રોટલેબલ એન્જિન કંટ્રોલ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ

નેવિગેશન, ગાઇડન્સ એન્ડ કંટ્રોલ (NGC): સંચાલિત ડિસેન્ટ ટ્રેજેક્ટરી ડિઝાઇન અને સહયોગી સોફ્ટવેર તત્વો

હેઝાર્ડ ડિટેક્શન અને એવોઈડન્સ: લેન્ડર હેઝાર્ડ ડિટેક્શન એન્ડ એવોઈડન્સ કેમેરા અને પ્રોસેસિંગ એલ્ગોરિધમ

લેન્ડિંગ લેગ મિકેનિઝમ.

Courtesy: ISRO

Chepter 14 વિદ્યુત પ્રવાહની રાસાયણિક અસરો (STD 8)

 Chepter 14 વિદ્યુત પ્રવાહની રાસાયણિક અસરો 

Std 8 maths paper solution kutch 2022

 

પેપરનું સંપૂર્ણ સોલ્યુશન જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

Exams– Many of the students got shrink when they heard an exam’s words because their exam mentality is feeble; maybe they don’t know about the importance of exams. Here one question arises every time, “Does an examination is important!?” YES, Obviously exams are the most important. Let me explain to you how!

All the Exams are a part of growth for the students; they are essential for knowledge & capability testing.

Examinations don’t mean creating a feeling of depression among students. Exams are intended to develop a sense of responsibility among those learners to remember the concepts and present them in the most valuable form.

Testing is a general evolution for the students that they understand that topic or subject!? Exams improve the student’s overall personality, memory, and their revision skills.

Generally, students give oral and written exams in their schools/colleges. They have a wrong belief like an exam is unnecessary, but if they try to think in a detailed positive manner, they can understand the benefits of exams.

Today we are trying to change the exam’s viewpoint about the importance of the exam and why it is necessary

Std 6 maths solution kutch

 

પેપરનું સંપૂર્ણ સોલ્યુશન જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

Exams– Many of the students got shrink when they heard an exam’s words because their exam mentality is feeble; maybe they don’t know about the importance of exams. Here one question arises every time, “Does an examination is important!?” YES, Obviously exams are the most important. Let me explain to you how!

All the Exams are a part of growth for the students; they are essential for knowledge & capability testing.

Examinations don’t mean creating a feeling of depression among students. Exams are intended to develop a sense of responsibility among those learners to remember the concepts and present them in the most valuable form.

Testing is a general evolution for the students that they understand that topic or subject!? Exams improve the student’s overall personality, memory, and their revision skills.

Generally, students give oral and written exams in their schools/colleges. They have a wrong belief like an exam is unnecessary, but if they try to think in a detailed positive manner, they can understand the benefits of exams.

Today we are trying to change the exam’s viewpoint about the importance of the exam and why it is necessary